Apple’ın tanıttığı yeni akıllı telefon modelleri Türkiye’de bir kez daha “uçuk fiyat” tartışması başlattı. Şirketin yeni katlanabilir modelinin ABD ve Türkiye fiyatı arasındaki 1,5 kat farka tüketiciler tepkili.
DW Türkçe’ye konuşan uzmanlara göre, Türkiye’de bilişim, telekom ve mobil cihazlar üzerindeki mevcut vergi oranları devam ettikçe fiyatların düşmesi mümkün olmayacak.
Apple’ın en yüksek fiyatlı ve ilk katlanabilir iPhone modeli olan “iPhone Duo” ABD’de bin 999 dolardan başlayan fiyatla satışa çıkarken, aynı ürünün Türkiye’deki başlangıç fiyatı ise 229 bin 999 bin TL, yani bugünkü kurla 4 bin 735 dolar oldu.
Dolayısıyla ürünün ABD satış fiyatı ile Türkiye satış fiyatı arasında yaklaşık 3 bin dolarlık bir fark var.
25 ülke içinde en pahalı Türkiye
Söz konusu modelin başlangıç fiyatı bakımından, Apple’ın ürün fiyatlarını açıkladığı 25 ülke arasında en pahalısı Türkiye oldu.
Türkiye’nin ardından en yüksek fiyat 4 bin 311 dolar ile Brezilya’da ve 3 bin 153 dolar ile Hindistan’da görüldü. Aynı ürün İngiltere’de bin 999 sterline ve Almanya’da 2 bin 299 euroya satılacak.
Peki Türkiye’de akıllı telefonlar neden dünyanın kalanından çok daha pahalı?
Yarıdan fazlası vergiye gidiyor
Bu “uçuk” fiyatın en önemli nedeni, Türkiye’de hükümetin vergi politikası. Yapılan hesaplamalara göre, ithal akıllı telefonların Türkiye’deki etiket fiyatının yüzde 50,9’u vergi ödemelerinden oluşuyor.
Vergi uzmanı Ozan Bingöl’ün sosyal medya hesabından paylaştığı bilgiye göre, 299 bin 999 TL’lik ürün fiyatının 117 bin 40 lirasını vergi ve diğer kamu kesintileri oluşturuyor.
Bingöl’ün hesaplamasına göre, Türkiye’de vergisiz fiyatı 112 bin 960 lira olan ürünün üzerine yüzde 1 Kültür Bakanlığı payı, yüzde 12 TRT bandrol ücreti, yüzde 50 ÖTV ve yüzde 20 KDV ekleniyor.
Böylece toplam vergi ve diğer kamu kesintileri 117 bin 40 TL’ye çıkarken, bu telefonun 229 bin 999 liralık satış fiyatının yüzde 50,9’una karşılık geliyor.
Bingöl’ün iPhone Duo için yaptığı hesap şöyle:
- Vergisiz fiyat: 112 bin 960 TL
- Yüzde 1 Kültür Bakanlığı payı: Bin 129 TL
- Yüzde 12 TRT bandrol ücreti: 13 bin 690 TL
- Yüzde 50 ÖTV: 63 bin 888 TL
- Yüzde 20 KDV: 38 bin 333
- Toplam vergi: 117 bin 40 TL
- Satış fiyatı: 229 bin 999 TL
Bir de IMEI harcı var
Türkiye’de vatandaşların yurtdışından getirdikleri akıllı telefonlar için “IMEI kayıt harcı” adıyla ayrı bir tahsilat da yapılıyor. Bu harç, söz konusu telefonun Türkiye’de kullanıma açılabilmesi için ödeniyor.
Yurt dışından getirilen telefonlara 120 gün içinde kayıt için başvuru yapılması zorunluluğu bulunuyor ve IMEI kaydı için kişiye ait pasaportun son 3 yıl içinde herhangi bir cihaz kayıt işleminde kullanılmamış olması gerekiyor.
2012 yılında başlayan kayıt harcı uygulaması, o dönemde vergi geliri elde etmekten çok ithal ürünlerin kayıt altına alınmasını amaçlıyordu ve 100 TL düzeyindeydi. Ancak yıllar geçtikçe hükümetin vergi tahsilatı için daha fazla kullandığı alanlardan biri hâline geldi.
Özellikle son yıllarda bu harca yapılan zamlar fahiş bir hal aldı. 2023 sonunda IMEI kayıt harcı 20 bin TL’ye çıkarken, 2026 için belirlenen harç tutarı 54 bin 258 TL oldu.
Böylelikle ilk uygulamaya konduğu 2012 yılında, 701 lira olan asgari ücretin yedide birine denk gelen harç tutarı aradan geçen 15 senenin sonunda 28 bin TL olan asgari ücretin neredeyse iki katına ulaştı.
“Şaşıracak bir şey yok, devletin vergi deposuyuz”
Peki el yakan bu fiyatların düşmesi mümkün mü?
DW Türkçe’ye konuşan Bilişim ve Teknoloji Uzmanı Füsun Sarp Nebil bu soruya, “Hükümetin mevcut vergi politikası ile böyle bir şey mümkün değil” yanıtını veriyor:
“Açıkçası başta sektördeki kaçak malları önlemek için getirilen gözetim mekanizmaları ve vergi/harçlar bir süre sonra Hazine açısından çok büyük gelir getirici bir kaleme dönüştü. Şimdi kimse bundan vazgeçmek istemez.”
Türkiye’de bilişim sektörünü düzenleyen Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu (BTK) ile birlikte, Radyo ve Televizyon Üst Kurulu (RTÜK), Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK) gibi farklı sektörleri denetleyen ve düzenleyen toplam 11 üst kurul olduğuna işaret eden Füsun Sarp Nebil, 2026 itibariyle bu üst kurulların toplam gelir ve bütçe büyüklüğünün 108,3 milyar TL olduğunu kaydediyor.
Sadece BTK’nın gelirinin 67,5 milyar TL olduğuna dikkat çeken Nebil, şu görüşleri dile getiriyor:
“10 üst kurulun bütçesi bir BTK etmiyor. Burada büyük bir komedi var. Diğer üst kurulların bütçesini Hazine verirken, BTK’nın gelirlerini tüketiciler olarak biz sağlıyoruz. Her yıl sonunda da BTK, masraflarını düşüp bu büyük miktarlardaki parayı bizim adımıza Hazine’ye aktarıyor. Bu yüzden hem ürün fiyatlarında hem konuşma ücretlerinde dünyanın en pahalı ülkelerinden biriyiz. Sistem böyleyken, her çıkan yeni üründe fiyatlara şaşırmanın bir anlamı yok.”
Geçen yıl 6 milyon adet telefon ithal edildi
BTK verilerine göre, Türkiye’de her yıl ortalama 12 milyon adet mobil telefon satışı yapılıyor. Son yıllarda yurt içinde üretim yapan bazı yerli ve yabanı firmalar olsa da, pazarın büyük çoğunluğunu hâlâ ithal ürünler oluşturuyor.
2025’te cep telefonu ithalatı bir önceki yıla göre yüzde 21 artarak 6,1 milyon adede yükselirken, toplam ithalat faturası 3 milyar doları aştı. Türkiye’nin bu alandaki ihracatı ise 57 bin adet ve 13,6 milyon dolar ile çok küçük bir seviyede kaldı.
